Een bedrijf investeert duizenden euro’s in dubbele firewalls en redundante netwerkswitches. Het internet valt uit. De internetback-upverbinding, een dongel met simkaart, blijkt niet te werken. Het bedrijf beroept zich op overmacht. Maar is dat terecht als je wel duizenden euro’s investeert in goed werkende IT, maar een betrouwbare back-upverbinding niet nodig acht?
In dit artikel, gebaseerd op de podcast met advocaat Ann Kathrin Oberbremer (Zöllner & Zöllner) en managing director Jeroen Meuleman (Geuzenet), bespreken we wanneer internetuitval juridisch als overmacht geldt, waar de grens ligt tussen pech en nalatigheid, en welke technische en juridische maatregelen je als ondernemer kunt nemen.
In het kort:
- Internetuitval kan leiden tot aansprakelijkheid als je onvoldoende maatregelen hebt genomen
- Overmacht is juridisch een hoge drempel: het gaat om echte onmogelijkheid, niet om tegenslag
- Een rechter kijkt of je hebt gedaan wat redelijkerwijs van je verwacht mag worden
- Algemene voorwaarden beschermen je alleen als ze aansluiten op je daadwerkelijke risico’s
- Technische maatregelen moeten in balans zijn: een internet back-up die je nooit test is geen back-up
Hoe afhankelijk zijn bedrijven van internet?
De afgelopen vijftien jaar zijn bedrijfsprocessen massaal naar de cloud verhuisd. Telefonie, boekhouding, klantbeheer, productieplanning: het draait allemaal online. Dat ging geleidelijk. Zo geleidelijk dat veel bedrijven niet doorhebben hoe afhankelijk ze zijn geworden.
Cijfers uit de Nederlandse Innovatie Monitor van december 2025 maken het concreet. De meeste bedrijven functioneren binnen een halve dag niet meer zonder stroom, telecom of ICT. En na 24 uur kan slechts 10% nog functioneren zonder stroom, 25% zonder telefonie en internet en 32% zonder ICT-diensten.Onderzoeksleider Henk Volberda concludeert dat de meeste bedrijven onvoldoende voorbereid zijn op uitval van deze basisvoorzieningen.
Jeroen herkent het beeld dat Henk Volberda schetst in het onderzoek. Hij geeft een voorbeeld dat hij zelf meemaakte: twee weken geleden zat hij in de kapperstoel toen er een stroomstoring optrad. Het uitvallen van het licht was niet het probleem. Het probleem was dat het boekingssysteem niet meer werkte, klantprofielen onbereikbaar waren en er niet betaald kon worden. De salon moest meerdere klanten naar huis sturen. Drie kwartier storing leidde direct tot gemiste omzet.
Dat is een kapsalon. Stel je nu een zorglocatie voor waar verplegers niet in patiëntendossiers kunnen kijken om medicatie te controleren. Of een productiebedrijf dat 24 uur per dag contactlenzen maakt voor de Europese markt, volledig aangestuurd door een ERP-systeem in de cloud, verbonden met de buitenwereld via één (flinterdunne) glasvezelkabel. Er zijn IT-managers die toegeven er niet rustig op te slapen als ze niet over een betrouwbaar internet back-up beschikken.
„Zonder internet kunnen we helemaal niets. Alles ligt dan direct stil. Dat zeggen bijna alle bedrijven die we spreken.” (Jeroen)
„Zonder internet kunnen we helemaal niets. Alles ligt dan direct stil,” vat Jeroen samen. „Dat zeggen bijna alle bedrijven die we spreken. Maar de meesten hebben er nooit bij stilgestaan wat dat betekent als het een keer misgaat.”
Wat is overmacht, en wat is het niet?
Het woord overmacht valt snel als er iets uitvalt. De provider had een storing. De straat werd opengebroken. Er was een cyberaanval. De boodschap is steeds hetzelfde: het lag niet aan ons, het lag aan iets anders.
Maar juridisch is overmacht een stuk lastiger dan de meeste ondernemers denken. Ann Kathrin Oberbremer legt uit dat de wet een dubbele toets hanteert. “Een tekortkoming mag niet aan jouw schuld te wijten zijn, en ook niet iets zijn dat volgens de wet of gangbare opvattingen voor jouw rekening komt. Het gaat om echte onmogelijkheid,” zegt ze. „Niet om ‘ik wil niet’ of ‘het werd duurder’. Je moet kunnen zeggen: ik kan niet.”
Die drempel is hoog. En bij internetuitval wordt het snel ingewikkeld. Want internetuitval is vrijwel altijd jouw probleem, ongeacht wie de storing veroorzaakt. Als je klanten schade lijden doordat jij niet kon leveren, kan de vraag op tafel komen of jij voldoende hebt gedaan om dat te voorkomen. Had je een internetback-upverbinding kunnen regelen? Had je je systemen anders kunnen inrichten?
Ann Kathrin benadrukt: „Het is altijd van belang dat jouw systemen goed draaien en dat je zo goed mogelijk probeert te voorkomen dat er storingen zijn. Internetuitval is sowieso jouw probleem, of het nu direct jouw omzet raakt of omdat je klanten niet meer kunt helpen.”
„Internetuitval is sowieso jouw probleem, of het nu direct jouw omzet raakt of omdat je klanten niet meer kunt helpen” (Ann Kathrin)
Hoe kijkt een rechter naar jouw voorbereiding?
Het is niet te hopen dat het zover komt. Maar kom je in een juridisch traject, dan kijkt een rechter altijd naar alle omstandigheden van het geval, benadrukt Ann Kathrin. Dat maakt het lastig om harde regels te geven, maar de richting is wel duidelijk. De kernvraag is: heb je alles gedaan wat redelijkerwijs van je verwacht mag worden?
Concreet betekent dat: een rechter kijkt naar de afspraken die je hebt gemaakt, naar wat je wist of had kunnen weten, en naar of het resultaat redelijk en billijk is. Als blijkt dat je je hele onderneming draait op één glasvezel en je hebt nooit nagedacht over een alternatief, dan is de kans groot dat een rechter vindt dat je meer had moeten doen.
Het voorbeeld van het contactlenzenbedrijf uit de podcast illustreert dat. Een 24-uurs productieproces voor de Europese markt, volledig afhankelijk van één glasvezelverbinding. Ann Kathrin: „Als je weet dat je op één kabel draait en dat het supersnel kan misgaan, dan is de kans heel groot dat daarvan gevonden wordt dat je meer had moeten doen.”
Opvallend: bij cyberaanvallen is de drempel voor overmacht waarschijnlijk nog hoger dan bij technische storingen. Ann Kathrin: „Vandaag weten we dat een cyberaanval elk bedrijf op elk moment kan treffen. Je moet je technische beveiliging op orde hebben. Er is een zorgplicht die algemeen wordt aangenomen.” Een cyberaanval is iets waar je mee moet rekenen, niet iets dat je overkomt.
Waarom algemene voorwaarden je niet automatisch beschermen
„Mijn algemene voorwaarden redden me wel.” Ann Kathrin hoort het regelmatig. En soms is het ook zo. Maar lang niet altijd.
„Mijn algemene voorwaarden redden me wel, horen we regelmatig.” (Ann Kathrin)
Het probleem begint vaak bij de aanpak. Veel bedrijven trekken een modelcontract van internet en gaan ervan uit dat het werkt. Maar algemene voorwaarden die niet aansluiten op je daadwerkelijke risico’s, bieden beperkte bescherming. „Om het goed te doen, moet je je risico’s in kaart brengen,” zegt Ann Kathrin. „Precies dat wat Jeroen ook zei. Doordenken wat er mis kan gaan. Pas dan kun je clausules maken die daarop aansluiten.”
Daar komt bij: kernverplichtingen kun je niet zomaar uitsluiten. Als je probeert de aansprakelijkheid voor je belangrijkste verplichting weg te schrijven, is de kans groot dat een rechter dat niet accepteert. Te veel uitsluiten kan zelfs tegen je werken.
En dan is er nog een praktisch punt. Ann Kathrin adviseert om voorwaarden altijd met je klant te bespreken. „Dan weet je dat je er uiteindelijk ook een beroep op zou kunnen doen. Als iedereen wist waar die aan toe was, wordt het aannemelijker dat zo’n clausule standhoudt.” In de praktijk gebeurt dat te weinig. Jeroen bevestigt: „Wij sturen het altijd netjes naar iedereen toe. Niemand leest het.”
Het advies is helder: laat je voorwaarden aansluiten op je werkelijke situatie, bespreek ze met je klanten, en werk ze bij als je bedrijf of klantenbestand verandert. Regelmatig actualiseren is geen luxe maar noodzaak, zeker als je type klanten verandert en daarmee de risico’s.
Technische maatregelen: balans boven budget
Jeroen ziet het regelmatig: bedrijven die veel investeren in beveiliging en redundantie op het ene vlak, maar het andere compleet over het hoofd zien. Dubbele firewalls, dubbele netwerkswitches, maar één stroomlijn het pand in. Of een back-upverbinding die nooit getest wordt.
„De keten is zo sterk als de zwakste schakel,” zegt hij. „Het gaat niet om zoveel mogelijk investeren, maar om balans. Als je je bedrijf eens een dag op je back-upverbinding laat draaien, zie je meteen of het werkt. Kan het überhaupt wel? Is hij je back-up zwaar genoeg? Presteert hij goed genoeg?”
„Als je je bedrijf eens een dag op je back-upverbinding laat draaien, zie je meteen of het werkt.” (Jeroen)
Het is een simpele test die vrijwel niemand doet. En dat terwijl de kans op een storing geen theorie is. Het jaarlijkse graafschaderapport (van Rijksinspectie Digitale Infrastructuur) telt meer dan 30.000 graafschades op datakabels per jaar in Nederland, en dat aantal stijgt jaar op jaar. Glasvezelkabels die kapotgaan door werkzaamheden aan stroomnetwerken, glasvezelaanleg of bouwprojecten. De vraag is niet óf het misgaat, maar wanneer.
Jeroen pleit voor een nuchtere aanpak. „Begin met je drie grootste risico’s. Kijk wat de impact is als een systeem een uur uitvalt. Of een dag. Simuleer dat met je team. Het lijkt simpel en dat is het ook. Maar het geeft direct inzicht in dingen waar je niet bij had stilgestaan.”
Dat simuleren hoeft niet ingewikkeld te zijn. Bij Geuzenet doen ze het jaarlijks: een scenario doorlopen met het team, kijken wat er gebeurt, en acties formuleren. „Daar komen altijd dingen uit van: oh wacht, daar hadden we niet bij nagedacht.”
Daarmee zegt hij niet dat je geld over de balk moet smijten. „Maar er zijn goede, betaalbare maatregelen beschikbaar in de markt.” En volgens Ann Kathrin is ‘het was te duur’ voor een rechter geen argument.
Wat kun je morgen al doen?
Zowel Ann Kathrin als Jeroen komen beide vanuit hun eigen vakgebied tot dezelfde conclusie: begin met nadenken vóórdat het misgaat. Hieronder hun concrete aanbevelingen.
Vanuit technisch perspectief (Jeroen Meuleman)
- Breng je top-3 risico’s in kaart. Wat zijn de grootste bedreigingen voor je bedrijfscontinuïteit?
- Simuleer uitval met je team. Loop scenario’s door en kijk wat er gebeurt. Herhaal dit jaarlijks.
- Test je back-upverbinding. Laat je bedrijf een dag op de back-up draaien en kijk of alles werkt.
- Controleer of je maatregelen in balans zijn. Voorkom dat je zwaar investeert in maar een paar schakels en de rest vergeet (of niet nodig acht).
Juridisch (Ann Kathrin Oberbremer)
- Inventariseer je risico’s vóórdat je contracten opstelt. Goede voorwaarden beginnen bij een goede risicoanalyse.
- Laat je algemene voorwaarden aansluiten op je werkelijke situatie. Geen standaard modelcontract, pas maatwerk toe waar nodig.
- Werk je voorwaarden bij als je bedrijf verandert. Andere klanten, nieuwe diensten betekenen andere risico’s en vragen om andere afspraken.
- Bespreek je voorwaarden met je klanten. Dat vergroot de kans dat je er ook daadwerkelijk een beroep op kunt doen.
Meer weten? Beluister de volledige podcast
In de podcast van 30 minuten gaan Ann Kathrin Oberbremer en Jeroen Meuleman uitgebreider in op de voorbeelden en casussen uit dit artikel.
Beluister de aflevering hieronder:
Wil je een check of jouw internetback-upverbinding betrouwbaar genoeg is?
Neem contact met ons op via 088 248 1000 of stuur ons een mail (info@geuzenet.nl).
Wil je juridisch advies?
Neem contact op met Ann Kathrin Oberbremer (Contact – Zöllner & Zöllner Berater in Arnsberg).